วิถีจักรพรรดิ เล่ม 24: วิถีไร้ลักษณ์ (The Formless Way) ผู้นำที่ยิ่งใหญ่จะสร้างองค์กรให้ดำรงอยู่ต่อไปได้อย่างไร โดยไม่ต้องพึ่งพาตัวเขาอีกต่อไป

ถึงคนที่มาถึงหน้านี้

ไม่ว่าคุณจะตามวิถีจักรพรรดิมาตั้งแต่เล่มแรก หรือเพิ่งหยิบเล่มสุดท้ายขึ้นมาดูก่อน มีเรื่องหนึ่งอยากชวนคุยก่อนจะพูดถึงตัวหนังสือ

สมมติว่าอีก 10 ปีข้างหน้า คุณเดินผ่านชั้น 3 ของตึกที่ตัวเองสร้าง มีคนทำงานอยู่ 40 คน ไม่มีใครรู้ว่าคุณเป็นใคร ไม่มีใครลุกขึ้นทัก และงานของพวกเขาเดินไปได้ดีโดยไม่ต้องมีชื่อคุณอยู่ในอีเมลสักฉบับ

คุณยืนอยู่ตรงนั้นสักพัก ความรู้สึกที่ลอยขึ้นมาอาจเป็นความภูมิใจ อาจเป็นความเหงา หรือเป็นทั้งสองอย่างปนกัน คำตอบแบบไหนก็ไม่ผิด แต่ลองฟังมันดีๆ เพราะมันบอกได้ว่าที่ผ่านมาคุณสร้างตึกหลังนั้นขึ้นมาเพื่ออะไร

เส้นทางแห่งอำนาจที่ผ่านมาว่าด้วยการต่อสู้ การเอาชนะ การสร้างอาณาจักร และการรักษาของที่ครองอยู่ให้ได้ พอขึ้นมาถึงจุดสูงสุด คำถามที่รออยู่กลับหนักกว่าศัตรูทุกคนที่เคยเจอ คือคุณกล้าปล่อยมือจากสิ่งที่ตัวเองสร้างหรือเปล่า

บทสุดท้ายของมหากาพย์ 24 เล่ม

วิถีจักรพรรดิ เล่ม 24: วิถีไร้ลักษณ์ (The Formless Way) โดย หลินโม่ เป็นบทอวสานของมหากาพย์วิถีจักรพรรดิทั้ง 24 เล่ม ทิศทางของเล่มนี้มีสามช่วงเปลี่ยน แย่งชิงอำนาจกลายเป็นสละอำนาจ สร้างตัวตนกลายเป็นก้าวข้ามอัตตา และจากที่เคยเป็นศูนย์กลางของทุกสิ่ง มาเป็นระบบที่เดินต่อไปได้โดยไม่ต้องมีเรา

ตัวเดินเรื่องคือหลินโม่ในวัยชรา เขาหันกลับไปมองอาณาจักรที่ตัวเองสร้าง แล้วมอบบทเรียนสุดท้ายให้คนที่จะรับช่วงต่อ

ประเด็นที่หนังสือพาไปสำรวจมีหลายเรื่อง เช่น การวางความสำเร็จเก่าลงก่อนที่มันจะกลายเป็นอุปสรรคของอนาคต การรับมือกับความเปลี่ยนแปลงและความไม่แน่นอนด้วยจิตที่สงบนิ่ง และการมองความว่างเปล่าเป็นพื้นที่ให้ความเป็นไปได้ใหม่

อีกกลุ่มหนึ่งเป็นเรื่องของคนและองค์กร จะปั้นผู้นำรุ่นต่อไปที่กล้าคิดต่างจากผู้ก่อตั้งยังไง จะออกแบบองค์กรให้ตรวจสอบ ปรับตัว และแก้ความผิดพลาดของตัวเองได้ยังไง และจะเลิกคุมทุกอย่างด้วยมือตัวเอง หันมาวางหลักการให้คนอื่นหยิบไปใช้ต่อได้ยังไง

อีกเรื่องคือการหาความหมายของความสำเร็จ ในแบบที่ไม่ต้องพึ่งชื่อเสียง ตำแหน่ง หรืออำนาจ

พื้นที่ว่างที่เกิดขึ้นเมื่อคุณลุกจากโต๊ะประชุมที่เคยเต็มไปด้วยชื่อคุณ อาจน่ากลัวในตอนแรก เพราะคนที่เคยถูกเรียกหาทุกเรื่องอาจไม่คุ้นกับความเงียบ แต่ความว่างตรงนั้นก็โยงกับที่เล่มพูดถึงความว่างเปล่า ว่าเป็นพื้นที่ที่ความเป็นไปได้ใหม่เข้ามาได้

เรื่องอัตตาไม่ต้องรอถึงวันเกษียณ ถ้าวันไหนในหัวผุดประโยค "ถ้าไม่มีฉัน ที่นี่ไปไม่รอด" ลองหยุดถามสั้นๆ ว่าประโยคนั้นเป็นข้อเท็จจริง หรือเป็นความรู้สึกอยากสำคัญ คนที่แบกงานมานานรู้สึกแบบนั้นได้ไม่แปลกเลย

เนื้อหาในเล่มหยิบปรัชญาตะวันออก เรื่องเล่าเชิงยุทธศาสตร์ ประวัติศาสตร์ และแนวคิดบริหารองค์กรสมัยใหม่มาผสมกัน เพื่อให้ผู้อ่านย้อนถามสิ่งที่ตัวเองเคยเชื่อมั่นมาตลอด

ลองเพิ่มอีกฉากในตึกหลังเดิม สมมติว่าผู้สืบทอดวัย 35 ของคุณเพิ่งตัดสินใจเรื่องหนึ่งต่างจากที่คุณจะทำ ผลออกมาไม่ดีเท่าที่คุณคิดว่าตัวเองทำได้ มือคุณคันอยากหยิบโทรศัพท์ไปสั่งแก้ แต่คุณรู้ว่าถ้าโทรไป ทุกคนจะได้เรียนข้อเดียว คือต้องรอคุณ

ฉากนี้สมมติขึ้นเอง ไม่ได้แปลว่ามีฉากแบบนี้ในเล่ม แต่ถ้าอยากได้ผู้นำรุ่นต่อไปที่กล้าคิดต่างจากผู้ก่อตั้ง ก็ต้องมีวันที่เขาตัดสินต่างจากคุณ แล้วคุณจะปล่อยให้เขาพลาด ให้เขาเรียน และให้เขาโตในแบบของเขาได้แค่ไหน

ส่วนความเหงาที่คุณอาจรู้สึกตอนยืนอยู่ชั้น 3 ก็อ่านได้อีกแบบ คือสิ่งที่คุณสร้างทำงานได้จริง แม้คุณไม่ได้อยู่ในนั้น

ผู้นำที่แท้จริงในมุมของเล่มนี้ คือคนที่สร้างองค์กรให้คนในนั้นตัดสินใจต่างจากเขาได้ และยังโตต่อไปได้ ส่วนการเติบโตขั้นสุดท้ายของผู้นำ อาจเป็นวันที่เขาไม่ต้องหยิบอำนาจมาใช้อีกแล้ว

เล่มนี้ปิดวิถีจักรพรรดิ แต่สำหรับคุณมันอาจเปิดบทใหม่ของชีวิตขึ้นมาก็ได้ ลองดูว่าเล่มนี้ชวนคุณคิดเรื่องไหนก่อน

คำว่า "ความสำเร็จ" ของคุณอาจมีนิยามเพิ่มอีกข้อ คือสิ่งที่ยังเดินต่อได้ในวันที่คุณไม่ได้ยืนอยู่ตรงนั้น

ถ้าคุณเดินมาถึงบทสุดท้ายของวิถีจักรพรรดิแล้ว เล่มนี้จะถามคุณข้อเดียว ถ้าคุณวางมือ ทุกอย่างจะเดินต่อได้ไหม