วิถีจักรพรรดิ เล่ม 20: จักรพรรดิไร้ร่าง - สร้างระบบที่เดินต่อได้ แม้วันที่ไม่มีคุณอยู่ตรงนั้น

7 วันที่ไลน์กลุ่มไม่ยอมเงียบ

สมมติว่าคุณเป็นเจ้าของกิจการเล็กๆ ทำงานแทบไม่เว้นวันมา 6 ปี แล้ววันหนึ่งคุณตัดสินใจลาพักร้อน 7 วันเป็นครั้งแรก นั่งริมทะเล สั่งน้ำมะพร้าว แล้วบอกตัวเองว่า "ทีมเอาอยู่น่า"

วันแรก 09:12 ไลน์กลุ่มเด้ง "พี่ครับ ลูกค้าขอลดอีก 5% ได้ไหม"

วันแรก 14:40 "ใบสั่งซื้อนี้ต้องรอพี่เซ็นก่อนใช่ไหมคะ"

วันที่สาม 08:05 "ของมาไม่ครบ ปล่อยให้ลูกค้าเลยดีไหม หรือรอพี่"

วันที่หก 22:30 "ขอโทษที่รบกวนนะพี่ ไม่มีใครกล้าตัดสินใจเรื่องนี้ค่ะ"

พอครบ 7 วัน คุณนับข้อความดู ได้ 47 ข้อความ ไม่มีเรื่องฉุกเฉินจริงสักข้อ แทบทั้งหมดเป็นคำถามที่ทีมตอบกันเองได้ภายในห้านาที ถ้ามีหลักสักข้อให้ยึด

ตลอดสัปดาห์ที่นั่งอ่านไลน์อยู่ริมทะเล ใจหนึ่งของคุณรู้สึกว่าตัวเองสำคัญ อีกใจหนึ่งเริ่มเหนื่อย เพราะกิจการที่สร้างมากับมือ หยุดคุณไม่ได้แม้ 7 วัน

เช้าวันจันทร์ที่กลับมา คุณเดินเข้าออฟฟิศแล้วเจอโพสต์อิทแปะเต็มโต๊ะ ทุกใบเขียนว่า "รอพี่ตัดสิน" บางใบเป็นเรื่องที่ทีมน่าจะรู้คำตอบอยู่แล้วด้วยซ้ำ แต่ไม่มีใครมั่นใจพอจะเป็นคนพูดออกมา

เรื่องนี้ไม่มีใครผิด ทีมก็ตั้งใจทำงาน เจ้าของก็ตอบมาตลอด 6 ปี คำตอบของทุกข้อเลยไปกองอยู่ในหัวคนเดียว และทุกคนก็คุ้นกับการเดินมาหยิบมันจากตรงนั้น

ผู้นำที่เก่ง กับผู้นำที่สร้างระบบเป็น

วิถีจักรพรรดิ เล่ม 20: จักรพรรดิไร้ร่าง โดย หลินโม่ ว่าด้วยความต่างระหว่างผู้นำสองแบบ แบบแรกเก่งพอจะพาองค์กรเดินในวันที่ตัวเองยังอยู่ แบบที่สองสร้างระบบเป็น องค์กรเลยเดินต่อได้ แม้วันที่เขาไม่อยู่ตรงนั้น

เล่มนี้พาไปดูการเปลี่ยนสี่อย่าง ตัวบุคคลให้กลายเป็นระบบ คำสั่งให้กลายเป็นหลักการ เจตจำนงให้กลายเป็นโครงสร้าง และอำนาจให้กลายเป็นกลไกที่ทำงานต่อได้ด้วยตัวเอง ผ่าน 12 บท ตั้งแต่ "มนตราอวตาร" "ข่ายใยพระอินทร์" ไปจนถึง "เอกภาพไร้ลักษณ์"

ลองเอาสี่อย่างนี้มาวางทาบกับ 7 วันข้างบนเล่นๆ ข้อความ "ลดอีก 5% ได้ไหม" ถูกถามถึงเจ้าของ เพราะคำตอบอยู่ที่ตัวคน ถ้าวันหนึ่งมันกลายเป็นกฎสักข้อ ว่าลดได้ถึงเท่าไร ใครอนุมัติ คำถามนี้ก็ไม่ต้องข้ามทะเลมาหาคุณ

ส่วนใบสั่งซื้อที่ต้องรอพี่เซ็น คือภาพของอำนาจที่ติดอยู่กับตัวคนอีกแบบ ถ้าวันหนึ่งมันกลายเป็นกลไก เช่นวงเงินที่ทีมอนุมัติได้เองโดยไม่ต้องรอลายเซ็น ใบสั่งซื้อใบนั้นก็คงไม่ค้างอยู่ข้ามวัน

นี่เป็นตัวอย่างที่คนเขียนหน้านี้คิดขึ้นเอง ในเล่มจะยกกรณีแบบนี้หรือเปล่า หน้านี้ยืนยันไม่ได้ แต่ภาพที่เห็นคือ การเปลี่ยนจากตัวคนมาเป็นระบบ น่าจะเริ่มจากเรื่องเล็กๆ ที่ถูกถามซ้ำนี่แหละ

คำถามหลักที่เล่มนี้วางไว้ ตรงกับข้อความใน 7 วันนั้นอยู่หลายข้อ จะสร้างองค์กรยังไงให้ไม่พังเมื่อคนสำคัญหายไป จะกระจายอำนาจโดยที่ระบบไม่เสียทิศทางได้ยังไง จะให้คนทำงานตัดสินใจเองได้ โดยยังรู้ว่าใครต้องรับผิดชอบ ได้ยังไง

อีกสองข้อคือ ความรู้ที่อยู่ในหัวคนไม่กี่คน จะกลายเป็นกระบวนการที่องค์กรใช้ต่อได้ยังไง กับจะสร้างสิ่งที่ใหญ่กว่าตัวเอง โดยไม่ให้ทุกอย่างหมุนรอบตัวได้ยังไง

ข้อความวันที่สาม "ของมาไม่ครบ ปล่อยให้ลูกค้าเลยดีไหม" อาจยากกว่าข้อลดราคา เพราะมีคำถามแฝงอยู่ว่าถ้าพลาด ใครรับ ทีมที่ยังไม่รู้ว่าตัวเองรับผิดได้แค่ไหน ก็ส่งเรื่องกลับไปหาคนที่รับได้ทั้งหมด ซึ่งก็คือคุณ

ย้อนไปที่ข้อความวันที่หก "ไม่มีใครกล้าตัดสินใจเรื่องนี้" ประโยคนี้อาจกำลังถามอยู่ลึกๆ ว่า เรื่องแบบนี้ใครมีสิทธิ์ตัดสิน และถ้าตัดสินพลาดจะเกิดอะไรขึ้น

ข้อเสนอของเล่มนี้คือ องค์กรที่ต้องรอผู้นำตัดสินทุกเรื่อง อาจกำลังมีระบบที่ยังอ่อนอยู่ จักรพรรดิขั้นสุดท้ายเลยหมายถึงคนที่สร้างระบบไว้จนไม่ต้องสั่งทุกครั้ง และเมื่อลุกจากบัลลังก์ไปแล้ว สิ่งที่สร้างไว้ก็ยังเดินของมันเองได้

ถ้าสัปดาห์หน้าคุณได้ลาจริงๆ ข้อความ 47 ข้อนั้นจะเหลือกี่ข้อ ลองอ่านดูว่าเล่มนี้ชี้ให้เห็นอะไรบ้าง

คำถามที่ไลน์กลุ่มส่งมาถึงคุณ อาจเริ่มถูกแยกเป็นสองกอง คือเรื่องที่ควรมีหลักให้ทีมตัดสินเอง กับเรื่องที่ยังต้องรอคุณจริงๆ

ลองนึกถึงข้อความที่เด้งเข้ามาตอนคุณหยุดงานครั้งล่าสุด ข้อไหนควรมีหลักให้ทีมตัดสินเองก่อน แล้วอ่านเล่มนี้ต่อจากตรงนั้น